|
|
मौखिकसंपर्के स्वाभाविकी भाषा अन्तर्भूता अस्ति। अनेन सूचनाप्रौद्योगिकीमध्येभाषाविज्ञानस्य
भूमिका महत्त्वाङ्किता भवति। अतः सङ्गणकस्य मानव-केन्द्रिकान्तरफलकम् अद्यतनसन्दर्भे
नितान्तमावश्यकम्। मानवाय एका अद्वितीया क्षमता प्रदत्ता वर्तते - सा च भाषारूपा। भाषामाध्यमेन
जनाः परस्परं विचाराणां प्रत्ययानां च आदानप्रदानं अनायासेनैव कुर्वान्ति। स्वाभाविकभाषाप्रयोगेण
मानवयन्त्रयोर्मध्ये अन्योन्यक्रियाय मानवभाषाप्रौद्योगिक्याः अनेके पक्षाः अन्तर्भूताः
सन्तिःम् भाषासंपीडनम् ,वाण्याः लिप्याश्च प्रत्यभिज्ञान परिज्ञानं च, यन्त्रानुवादः
पाठोत्पादनम्, वाणीद्रुतलिखितयोर्मध्ये समन्वयः। यन्त्रेण सह अन्योन्यक्रियार्थं भाषायाः
द्वे अपि रूपे - मौखिकं लिखितञ्च उपकारके स्तः
|
|
|
|
|
|
|
|
|
भारतीयाभाषाकार्यं विगतदशक द्वर्यन सङ्गणके प्रचलन् अस्ति। विविधेषु मञ्चेषु तथा प्रचालनप्रणालिषु
अस्मिन् विविधाः उपलब्धयः अन्तर्भूताः सन्ति।
|
|
|
|
|
|
सूचनाप्रौद्योगिकीविभागः टीडीआइएल(भारतीयभाषाप्रौद्योगिकीविकासकार्यक्रमंप्रारभयत्।
उद्देश्यम् असीत मानवयन्त्रयोर्मर्ध्ये भाषावरोधेन विना अन्योन्यक्रियासंपादने सौकर्यम्;
बहुभाषिकज्ञानसंसाधनानां निर्माणम्, तेषु अभिगमनम्; नवनवीनानां उपभोक्तृ उत्पादानां
सेवानां च एकीकरणं विकसनं च। कॉर्पोरा तथा शब्दकोशसदृशानां भाषासंसाधनानां विकसनार्थं
प्रकल्पाः अर्थसहाय्यीकृत्ताः आसन्। अक्षरगण-पाठसंपादक-वर्तनीअवेक्षक-चाक्षुषाक्षराभिज्ञान-वागनुसारी
पाठ-सदृशानि मूल-सूचना/ क्रियाविधिकारकाणि उपकरणानि। मानकाः अपि विकसिताः आसन्।
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
भारतीयभाषाप्रौद्योगिकीउत्पादानां सेवानां च विकसनार्थं देशे व्यक्तिगत-सार्वजनिक-शासनस्तरेषु
विभिन्नस्थानेषु विविधाः प्रयत्नाः कृताः सन्ति। संसाधनकेन्द्रैः कॉयलनेटकेन्द्रैः
च विकसितानां प्रौद्योगिकीनाम् उपकरणानां च प्रतिपुष्टिउत्पादनाय सत्वरं प्रयोगे नियोजनम्
अत्यावश्यकम् अस्ति। उत्पादक्रियाविध्यर्थं प्रौद्योगिक्यः उपकरणानि च उपलब्धानि स्युः
– इत्यापि आवश्यकम् अस्ति। शोधविकासप्रयत्नानां प्रभावः सामान्यतया समाजोपरि स्थात्।
नूनमेव अस्यार्थः अस्ति यत् विकासप्रयत्नाः आप्रयोगशालापरिवेशं सीमिताः न स्युः। सत्वरं
तेषां विस्तारणं परमावश्यकम् अस्ति। अस्य अन्तिमा निष्पत्तिः इयं यत् – अग्रिमपरिष्कृत्यर्थं
प्रयोक्तॄभ्यः प्रतिपुष्टेः अनुभवस्य च प्रतिप्राप्त।
|
|
|
|
|
|
निम्नलिखितान् उत्पादान् समाधानानि च सार्वजनिकक्षेत्रे आगामिवर्षपर्यन्तं प्रद्धतुं
सर्वकारः सर्वथा सन्नद अस्तिः
|
|
|
|
|
|
सर्वासु भारतीयभाषासु निःशुल्काक्षरगणाः (TTF तथा OTF) शब्दक्रियाविधयःच। प्राथमिकप्रयत्नरूपे
तमिलशास्त्रीयभाषायै पॉप्युलर ट्रू टाईप फॉन्ट्स (TTF) चिताः वर्तन्ते। इदं चयनं सार्वजनिकः
अधिकारक्षेत्रे निःशुल्कविमोचनाय प्रकाशनउद्योगेन सह अन्योन्यक्रियाद्वारा एव निष्पादितम्।
विण्डोज़ 95/ विण्डोज़ 98/ विण्डोज़ NT प्लैटफॉर्म धारिकासु प्रणालिषु TTF अक्षरगणाः
व्यापकरूपेण प्रयुक्ताः भवन्ति। विण्डोज़ 2000/XP 2003 तथा लाइनक्सप्लैटफॉर्म OTF (Open
type Font) धारिकाभ्यः प्रणालिभ्यः इमाः अक्षरागणाः शीघ्रमेव विमोचायिष्यन्ते। एषः
अभूतपूर्वः अभिनवः प्रथमः प्रयासः अस्ति तथा बहुतांशाः शब्दक्रिया विधिकारकाः (विद्यमानाः
अभिनवाः वा) एषाम् अक्षरगणानां प्रयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति। प्रतिफलरूपे एषः प्रयासः
तमिलनेट/तामिल 99 धारकेभ्यः तथा आधारसामग्रीं प्रवेशयितुं टंकणयन्त्रकुञ्चिकामण्डलधारकेभ्यः
प्रयोक्तृभ्यः अधिकाधिकाक्षरगणान् उपलब्धान् करिष्यति।
|
|
|
|
|
सर्वासु भारतीयभाषासु सूचनानिःसारणार्थम, पुनःप्रापणार्थं तथा अंकीकरणार्थं चाक्षुष-अक्षर-अभिज्ञानम्
(चाअअ – ओसीआर) चाअअ क्रियया अन्वनुलोकितप्रतिमा (अन्वनुलोकनयन्त्रप्रयोगद्वारा अन्वनुलोकितं
मुद्रितं च पृष्ठम्)याः संपादनयोग्यपाठे रूपान्तरणं संभवति। इत्थं तस्या प्रतिभायाःअन्येषु
प्रयोगेषु उपयोगः कर्तुंशक्यते, तदनुसारं तस्यां विवर्तनमपि कर्तुं शक्यते। प्रकाशनउद्योगः
प्रमुखः लाभग्राही अस्ति यः एतत् सॉफ्टवेयरं पुनरुत्पादयितुं शक्नोति, नवसंस्करणं प्रकाशयितुं
शक्नोति च।
|
|
|
रेल्वेसूचना स्वास्थ्यपरिचर्या कृषि आपदाप्रबन्धन सदृशीणां तथा अन्यानां लोकोपयोगिसेवा
सद्दशीणां पद्धतीनां कृते वाण्यान्तरफलकानि। अनेन सामान्य जनानां भारतीयभाषासु प्रगतप्रौद्योगिकीनां
लाभान् ग्रहीतुं साहाय्यं भविष्यति।
|
|
|
|
|
|
पद्धत्या सह निगडितमन्तरफलकं मानववाणीमाभिज्ञातुं सूचनानिःसारणार्थं तां पाठरूपे अन्तरयतुं
च वाणीअभिज्ञानयन्त्रस्य प्रयोगं कर्तुं शक्नोति। वाण्यनुरूपस्य पाठस्य उपयोगः दृष्टिदोषग्रस्तानां
लोकानां समक्षं वाचनकार्ये भवितुं शक्नोति। विशेषतः अन्तर्जालात् सूचनाआनयनसदृशाणांम्
अनुप्रयोगाणां कृते अस्य उपयोगः अस्ति।
|
|
|
|
|
|
भारतीयभाषाभ्यः अन्तर्जालान्वेषक-अन्वेषक–ईपत्र-सदृशणि अन्तर्जालाभिगमोपकरणानि। एषां
सहायतया भारतीयभाषासु ईपत्रप्रेषणं संभविष्यति। अन्वेषण-यन्त्रं अन्यासु भाषासु सूचनान्वेषणकार्ये
सौकर्यं प्रदास्यति। सह एव कस्यांचित् एकस्यां भारतीयायां भाषा पृच्छा कार्यं विधास्यते।
|
|
|
|
|
|
उत्पादानि/सेवाः च ऑनलाइन सहायताडेस्क/युक्तस्य टीडीआइएल आधारसामग्रीकेन्द्रस्य माध्यमेन
उपलब्धाः विधीयन्ते।
|
|
|
भारतीयभाषाभ्यः ऑनलाइन आंग्लभाषानुवादोपकरणानि। अनेन आंग्लभाषातः तथा अन्याभ्यः भारतीयभाषाभ्यः
स्वच्छया लक्ष्यं भारतीयभाषायां विषयवस्तुनः अनुवादकार्ये सहाय्यं भविष्यति।
|
|
|
|
|
|
टीडीआइएल – डीसी(भाषाप्रौद्योगिकीउपयोगितावितरणवाहिनी)कृते अनुसन्धान-उत्पादकीकरण-विस्तारण-समर्थनानि
संवर्द्धयितु शासनस्य लक्ष्यमस्ति योजना चापि अस्ति। एतत् लक्ष्य निम्नलिखितकार्यायोजनद्वारा
प्राप्त्स्येतेः
|
|
|
विकसितप्रौद्योगिकीनां व्यापारकेन्द्रेभ्यः उद्घाटनम्
|
|
|
उत्पादान् सान्निबद्धितुं प्रौद्योगिकीनां उन्नयनं परिष्करणं च
|
|
|
आवश्यकताधारितानां प्रौद्योगिकीनां विकसनम्
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
एषां लक्ष्याणां प्राप्त्यर्थं निम्नलिखितानि कार्याणि उपायाः च उपयुज्यन्ते
|
|
|
|
|
|
a.) भारतीयभाषाप्रौद्योगिकीनां/उपकरणानाम् अवस्थानुरूपरीत्या टीडीआइएल आधारसामग्रीकेन्द्रद्वारा
वितरणम्
|
|
|
b.) विकसितानाम् उपकरणानाम्, प्रौद्योगिकीनाम्, उत्पादानां, सेवानां च अभिग्रहणम्
|
|
|
c.) उपलब्धोपकरणानां प्रौद्योगिकीनां च माध्यमेन भाषाप्रौद्योगिकीक्षेत्रेषु शासन कृतप्रयत्नानां
प्रचारः तथा जागरूकतायाः प्रसारः।
|
|
|
d.) उपकरणानाम्, उपयोगितानाम् उत्पादानां निःशुल्कडाउनलोड्सार्थं प्रयोक्त्रेसौकर्यप्रदानम्।
|
|
|
e.) भाषाप्रौद्योगिक्यां शासकीय-व्यक्तिगतसहभागिता याः अभिवर्द्धनम्।
|
|
|
f.) विशिष्टउपयोजनक्षेत्रस्थसंगठनानां विमोचनम्।
|
|
|
|
